تبلیغات
کهکشان جدید
کهکشان جدید

شَفَق یا سُرخی قُطبی یکی از پدیده‌های جوی کرۀ زمین است.

نیروهای لورنتس که موجب انحراف مسیر یونهای بادهای خورشیدی در میدان‌های مغناطیسی زمین می‌‌شود در بسیاری از پدیده‌های طبیعی تجلی می‌‌یابند و فقط با یاری گرفتن از این نیروها توضیح آنها ممکن است. یکی از تماشایی‌ترین و با شکوهترین پدیده‌ها از این نوع شفق قطبی است، که مشخصه عرض‌های جغرافیایی بالا , نزدیکی‌های شمال یا جنوب مدار قطبی است. پدیده شگفت آور و زیبایی که در طول شب قطبی طولانی در آسمان دیده می‌‌شود.

آسمان تابان می‌‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون دیده می‌‌شود. گاهی دارای شکل کمان یکنواخت، ساکن یا تپنده است و گاهی عبارت است از شمار زیادی پرتو با طول موج‌های متفاوت، که مانند پرده‌ها و نوارها بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌‌خورند. رنگ تابانی از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌‌کند. طبیعت و منشا شفق‌های قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود. تا اینکه به تازگی برای این راز توضیح رضایت بخشی پیدا شد.

پیش از همه، دانشمندان موفق شدند بلندی را که سرخی‌های قطبی پدیدار می‌‌دارند، تعیین کنند. به این منظور از یک تابانی از دو نقطه به فاصله چند ده کیلومتر از یکدیگر عکس گرفتند. به کمک چنین عکس‌هایی ثابت کردند که سرخی‌های قطبی در بلندی ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتری بالای زمین (بیشتر اوقات در بلندی ۱۰۰ کیلومتر) پدیدار می‌‌شوند. به این ترتیب دریافتند که سرخی‌های قطبی تابانی گازهای رقیق موجود در هوای زمین هستند، که تا اندازه‌ای به تابانی در لامپ‌های تخلیه گاز همانند می‌‌باشند.


رابطه جالب بین شفق‌های قطبی و پدیده‌های دیگر روشن است. شفق‌های قطبی با دوره‌های متفاوت مشاهده می‌‌شوند. اختلاف دوره‌های شفق قطبی بعضی اوقات به چندین سال می‌‌رسد. مشاهدات چندین ساله آشکار ساخته‌اند که دوره‌های زیادی بیشینه شفق‌های قطبی به طور مرتب در ۱۱٫۵ سال تکرار می‌‌شوند. در طول این مدت، شماره شفق‌های قطبی نخست سال به سال کاهش می‌‌یابد و سپس شروع می‌‌کند به زیاد شدن تا مقدار آن در ۱۱٫۵ سال از نو به بیشینه می‌‌رسد.



نوشته شده توسط سهراب در پنجشنبه 28 شهریور 1387 و ساعت 06:09 ق.ظ [+] | نظرات ()


هنگامی که ستاره پر جرمی به شکل ابر نواختر منفجر می شود، شاید هسته اش سالم بماند. اگر هسته بین 4/1 تا 3 جرم خورشیدی باشد، جاذبه آن را فراتر از مرحله کوتوله سفید متراکم می کند تا این که پروتونها و الکترونها برای تشکیل نوترونها به یکدیگر فشرده شوند. این نوع شیء سماوی ستاره نوترونی نامیده می شود. وقتی که قطر ستاره ای 10 کیلومتر (6مایل) باشد، انقباضش متوقف می شود. برخی از ستارگان نوترونی در زمین به شکل تپنده شناسایی می شوند که با چرخش خود، 2 نوع اشعه منتشر می کنند.



برای این که تصور بهتری از یک ستارۀ نوترونی در ذهنتان بوجود بیاید.. می توانید فرض کنید که تمام جرم خورشید در مکانی به وسعت یک شهر جا داده شده است. یعنی می توان گفت یک قاشق از ستارۀ نوترونی یک میلیارد تن جرم دارد.
این ستارگان هنگام انفجار برخی از ابرنواخترها بوجود می آیند. پس از انفجار یک ابرنواختر ممکن است به خاطر فشار بسیار زیاد حاصل از رمبش مواد پخش شده ساختار اتمی همه ی عناصر شیمیایی شکسته شود و تنها اجزای بنیادی بر جای بمانند.

اکثر دانشمندان عقیده دارند که جاذبه و فشار بسیار زیاد باعث فشرده شدن پروتونها و الکترونها به درون یکدیگر می شوند که خود سبب به وجود آمدن توده های متراکم نوترونی خواهد شد. عدۀ کمی نیز معتقدند که فشردگی پروتونها و الکترونها بسیار بیش از اینهاست و این باعث می شود که تنها کوارک ها باقی بمانند. و این ستاره کوارکی متشکل از کوارکهای بالا و پایین (Up & down quarks)و نوع دیگری از کوارک که از بقیه سنگین تر است خواهد بود که این کوارک تا کنون در هیچ ماده ای کشف نشده است.
از آنجا که اطلاعات در مورد ستارگان نوترونی اندک است در سالهای اخیر تحقیقات زیادی بر روی این دسته از ستارگان انجام شده است.

در اواخر سال 2002 میلادی یک تیم تحقیقاتی وابسته به ناسا به سرپرستی خانم J. Cotton مطالعاتی را در مورد یک ستارۀ نوترونی به همراه یک ستارۀ همدم به نام 0748676 EXOا نجام داد. این گروه برای مطالعه ی این ستارۀ دو تایی که در فاصله ی 30000 سال نوری از زمین قرار دارد.. از یک ماهوارۀ مجهز به اشعه ایکس بهره برد.( این ماهواره متعلق به آزانس فضایی اروپاست و XMMX- ray Multi Mirror نیوتن نام دارد) هدف این تحقیق تعیین ساختار ستارۀ نوترونی با استفاده از تأثیرات جاذبه ی زیاد ستاره بر روی نور بود.


با توجه به نظریه ی نسبیت عام نوری که از یک میدان جاذبه ی زیاد عبور کند.. مقداری از انرژی خود را از دست می دهد. این کاهش انرژی به صورت افزایش طول موج نور نمود پیدا می کنند. به این پدیده انتقال به قرمز می گویند.
این گروه برای اولین بار انتقال به قرمز نور گذرنده از اتمسفر بسیار بسیار نازک یک ستارۀ نوترونی را اندازه گیری کردند. جاذبه ی عظیم ستارۀ نوترونی باعث انتقال به قرمز نور می شود که میزان آن به مقدارجرم ستاره و شعاع آن بستگی دارد. تعیین مقادیر جرم و شعاع ستاره می تواند محققان را در یافتن فشار درونی ستاره یاری کند. با آگاهی از فشار درونی ستاره منجمان می توانند حدس بزنند که داخل ستارۀ نوترونی فقط متشکل از نوترونهاست یا ذرات ناشناخته ی دیگر را نیز شامل می شود.


این گروه تحقیقاتی پس از انجام مطالعات و آزمایشات خود دریافتند که این ستاره تنها باید از نوترون تشکیل شده باشد. و در حقیقت طبق مدلهای کوارکی ذرۀ دیگری جز نوترون در آن وجود ندارد.


درحین این مطالعه و برای بررسی تغییرات طیف پرتوهای ایکس یک منبع پرقدرت اشعه ایکس لازم بود. انفجارهای هسته ای (Thermonuclear Blasts)که بر اثر جذب ستارۀ همدم توسط ستارۀ نوترونی ایجاد می شود.. همان منبع مورد نیاز برای تولید اشعه ی ایکس بود. (ستارۀ نوترونی به سبب جرم زیاد و به طبع آن.. جاذبه ی قوی.. مواد ستارۀ همدم را به سوی خود جذب می کرد.) طیف پرتوهای X  تولید شده.. پس از عبور از جو بسیار کم ستارۀ نوترونی که از اتم های آهن فوق یونیزه شده تشکیل شده بود توسط ماهوارۀ XMM-نیوتن مورد بررسی قرار گرفتند.

نکته ی قابل توجه این است که در آزمایشهای قبلی که توسط گروه دیگری انجام شده بود تحقیقات بر روی ستاره ای متمرکز بود که میدان مغناطیسی بزرگی داشت و چون میدان مغناطیسی نیز بر روی طیف نور تأثیر گذار است تشخیص اثر نیروی جاذبه ی ستاره بر روی طیف نور به طور دقیق امکان پذیر نبود. ولی ستارۀ موردنظر در پروژۀ بعدی (که آن را توضیح دادیم) دارای میدان مغناطیسی ضعیفی بود که اثر آن از اثر نیروی جاذبه قابل تشخیص بود.



نوشته شده توسط سهراب در شنبه 16 شهریور 1387 و ساعت 01:09 ق.ظ [+] | نظرات ()
به راستی ذرات غباری موجود در سراسر مریخ چه شکلی هستند؟دانشمندان ماموریت فینیکس با استفاده از میکروسکوپ نیروی اتمی این مریخ نشین که وسیله ای است که بالاترین بزرگنمایی از هر شی فضایی را تهیه می کند به داده های تازه ای دست یافته اند.

 
چند ماه پیش ، مریخ نشین فینیکس از میکروسکوپ اپتیکی خود برای تصویربرداری از دانه های ریز خاک مریخ استفاده می کرد.اکنون ، فضاپیما از میکروسکوپ  نیروی اتمی برای ثبت اولین تصویر 3 بعدی از ذره گرد و غبار مریخی استفاده می کند.این وسیله همچنین می تواند ساختار ذرات را تا  100 نانومتر نشان دهد که در حدود 100 برابر بزرگنمایی میکروسکوپ اپتیکی است.در واقع همین ذرات غباری موجب صورتی کردن رنگ آسمان مریخ می شوند.همچنین طوفانهای مریخ را تقویت کرده ، رنگ سرخ مریخ را که ناشی از ترکیبات آهن است به وجود می آورند.




Urs Staufer از دانشگاه Neuchatel کسی که هدایتگر تیم ساخت این میکروسکوپ می باشد در این باره گفت:" این اولین تصویر گرفته شده از یک ذره رسی از خاک مریخ است و اندازه آن با پیش بینی های قبلی مطابقت دارند" Tom Pike از اعضای تیم علمی فینیکس نیز گفت:" ما همواره می دانستیم که از نظر تکنیکی تصویربرداری از چنین ذرات ریزی بسیار دشوار خواهد بود.

Urs Staufer :"از اینکه این میکروسکوپ به ما امکان تولید تصاویری با جزییات فوق العاده از مریخ را می دهد خوشحالم ، این مدرکی مبنی بر توانایی بی نظیر این میکروسکوپ است.ما اکنون برای آغاز انجام آزمایشات علمی که فصل تازه ای را به اندازه گیری های انجام شده توسط دیگر دستگاه های مریخ نشین فینیکس می افزاید آماده ایم." Pike اضافه کرد:" پس از کسب این موفقیت ما اکنون در صدد تهیه یک گالری تصویر از ذرات گرد و غبار مریخ هستیم"

ذره ای که در تصویر میکروسکوپ نیروی اتمی دیده می شود بخشی از نمونه گرفته شده توسط بازوی رباتیک از گودال سفید برفی می باشد که در اوایل ماه جولای به ایستگاه میکروسکوپی فینیکس رسید.این ایستگاه شامل میکروسکوپ فینیکس ، آنالیزر الکتروشیمیایی و انتقالی است.

منبع : آسمان شب ایران


نوشته شده توسط سهراب در شنبه 9 شهریور 1387 و ساعت 01:08 ق.ظ [+] | نظرات ()

كارشناس طراحی اپتیك تلسكوپ‌های بزرگ در لوند سوئد در گفتگو با همكار ماهنامه نجوم از گوناگونی فعال

 

سوئد كه گاهی آن را كشور آفتاب نیمه شب هم می‌نامند از كشورهای پیشرو در نجوم دنیای امروز است. بسیاری از طرح‌های بزرگ و مشهور جهان ردّی از دانشمندان، مهندسان یا منجمان سوئدی را برخود دارند.

 

در این كشور چهار مركز تحقیقاتی معتبر در حوزه‌های مختلف نجوم فعالیت می‌كنند و بسیاری از نوآوری‌هایی كه امروز مرزهای دانسته‌های ما را به طور باوَر نكردنی گسترش داده‌اند از این چهار مركز سرچشمه گرفته‌اند.

 

نجوم آماتوری هم در این كشور جایگاه خاصی دارد و این در حالی است كه منجمان این كشور به طور متوسط كمتر از یكصد شب در طول سال آسمانی صاف و قابل رصد در اختیار دارند.

 

برای آشنایی بیشتر با وضعیت نجوم در سوئد با دكتر پیتر لینده قائم مقام انجمن نجوم سوئد، پژوهشگر رصدخانه لُوند و یك علاقه‌مند واقعی فعالیت‌های آماتوری و ترویجی به گفتگو نشستیم. تمركز این مصاحبه روی نجوم آماتوری است اگرچه به گوشه‌هایی از نجوم حرفه‌ای هم اشاره‌هایی شده است.

- ما مصاحبه را معمولاً با درخواست معرفی شروع می‌كنیم، موافقی؟
بله. من پیتر لینده هستم. دكتری اخترفیزیك دارم ولی تخصصم شبیه‌سازی كامپیوتری است و الان در رصدخانه لوند در حال شبیه‌سازی و مطالعه آینه اصلی تلسكوپ EELT هستم، توانایی‌ها و مشكلاتش. پیش از این هم استاد فیزیك در دانشگاه مالمو بودم. و همچنین قائم مقام انجمن نجوم سوئد و رییس گروه نجوم آماتوری تیكو بِراهه و رییس رصدخانه خودكار آماتوری تیكو براهه در مالمو و ویراستار ارشد مجلهASTRONOMI .

 

- چیزی از سِنّت نگفتی:
بگذار ببینم، ۵۶ سال، آره ۵۶. ولی این را چاپ نكن (خنده).

- خوب پیتر موافقی كارمان را با نجوم آماتوری شروع كنیم؟
آره، بد نیست.

 - از همین جا شروع كنیم. گفتی رییس گروه نجوم آماتوری تیكو براهه هستی. این گروه چند نفر عضو دارد و چه فعالیت‌هایی می‌كند؟
گروه ما ۲۰۰ نفر عضو ثابت دارد و تعدادی هم اعضای موقت و افتخاری. مَقَر ما در شهر مالمو است ولی اعضا ممكن است در شهرهای مختلفی در نزدیكی مالمو ساكن باشند مثل من كه در لوند هستم.
ما یك رصدخانه كوچك با امكانات مناسب داریم و هر وقت امكانش باشد یا پدیده خاصی داشته باشیم از آن استفاده می‌كنیم. هر ماه گردهمایی‌های منظمی در شهر داریم كه بسته به مورد، ممكن است برنامه‌ای عمومی باشد یا فقط مخصوص اعضا. برای مثال در ماه بعد همایش گردشگری فضایی را داریم كه ورودش برای همه آزاد است.
برنامه‌های دیگری هم داریم كه برای آشنا كردن مردم با نجوم است. مهمترین آن <روز علم> است. در این روز درِ تمام آزمایشگاه‌ها و پژوهشكده‌ها به روی مردم باز است و آنها می‌توانند آزادانه از همه جا بازدید كنند و با پژوهشگران دربارهِ مسایل علمی صحبت كنند. ما هم در این روز چنین برنامه‌ای داریم و اعضای گروه در هر جا كه باشند پاسخگوی سؤالات مردم خواهند بود.
در رصدخانه خودمان هم میزبان دانش‌آموزان منطقه هستیم، از دبستان تا دبیرستان، و برنامه‌های خاصی را برای آنها اجرا می‌كنیم، از سخنرانی و نمایش فیلم و اسلاید گرفته تا رصد آسمان.
علاوه‌بر اینها بعضی از اعضا كارهای تخصصی‌تری را هم انجام می‌دهند. كارهای كاملاً جدّی در شاخه‌های مختلف نجوم مثل تاریخ نجوم، رصد یا ابزارسازی.

- شما تنها گروه در منطقه هستید؟
اگر منظورت مالْمو باشد، بله، ولی اگر استان اسكن كه مالمو مركزش است را بگویی، نه، گروه‌های دیگری هم هستند و اگر منظورت از منطقه فاصله باشد،خوب می‌دانی كه فاصلهِ ما تا كُپنهاك خیلی كم است و در آنجا چند گروه آماتوری دانماركی فعالیت می‌كنند.

 

 

 

- آیا این گروه‌ها با هم همكاری هم می‌كنند؟
بسته به موقعیت یا زمان بله ولی همكاری دائمی نه. البته ما همیشه با هم در ارتباطیم، از كارها و فعالیت‌های همدیگر با خبر می‌شویم.

- حتی گروه‌های دانماركی؟
نه. ارتباط ما با آنها كم است.

- چرا؟
خوب دلایل متعددی دارد. مثلا درست است كه ما از نظر فاصله به هم نزدیكیم ولی زبان‌ها و شرایط كاری متفاوتی داریم. البته گاهی ممكن است همكاری‌هایی با هم بكنیم ولی این خیلی محدود و نادر است.

- متوسط سنّی اعضای گروه چند سال است؟
چیزی در حدود پنجاه سال.

- جالب است. آیا می‌دانستی كه متوسط سنّ منجمان آماتور در ایران حدود ۱۷ یا ۱۸ سال است؟
جدّی می‌گویی؟!

- منجم آماتور مُسِن در گروه‌های ایرانی بسیار نادر است.
خوب ما اینجا برای جلب جوانان مشكل داریم. اینجا جوانان انتخاب‌های زیادی دارند و كمتر به نجوم علاقه نشان می‌دهند. بیشتر ترجیح می‌دهند پای كامپیوترشان باشند تا تلسكوپ.

- از رصدخانه تیكو براهه بگو. چطوری آن را درست كردید؟ چه برنامه‌هایی دارید؟ و آیا رصدخانه را توسعه هم می‌دهید؟
این رصدخانه از ابتدا یك رصدخانه شخصی بود. در سال ۱۹۷۳ (۱۳۶۲) من یك تلسكوپ ۱۴ اینچی سلسترون خریدم و در قسمتی از خانه‌ام یك رصدخانه كوچك درست كردم. كم‌كم فعالیت رصدخانه زیاد شد و چند ابزار دیگر هم به آن اضافه شد. شاید برایَت جالب باشد بدانی كه دوربینCCD برای نخستین بار در سوئد در این رصدخانه نصب شد و جامعهِ نجوم سوئد در اینجا با این ابزار آشنا شدند. سال ۱۹۹۲ (۱۳۷۱) بود. هفت سال بعد یعنی ۱۹۹۹ (۱۳۷۸) رصدخانه را با یك تلسكوپ ۱۶ اینچی دست‌ساز نیوتونی گسترش دادیم. ولی همیشه دو مشكل داشتیم اول جای رصدخانه بود كه هنوز در خانه من بود و دوم خودم بودم كه فعالیت رصدخانه را به حضور من وابسته می‌كرد و این اصلاً خوب نبود. در سال ۲۰۰۴ (۱۳۸۳) شورای شهر مالمو در بیرون از شهر تكه‌ای زمین و بودجه‌ای گذاشت. چند نفر حامی هم به ما كمك كردند تا رصدخانه احداث شود.
امروز ما دو تلسكوپ اصلی داریم كه از یكی از آنها برای رصدهای عمومی استفاده می‌كنیم و دیگری تلسكوپی خودكار است كه می‌توان با كامپیوتر و از طریق اینترنت از آن استفاده كرد. البته ابزارهای دیگری هم داریم مثل چند تلسكوپ كوچك و وسایل كمك آموزشی. یكی از چیزهایی كه من به آن خیلی افتخار می‌كنم تابلویی است كه موقعیت ۱۰۰۰ تَپ‌اختر را در كهكشان نشان می‌دهد. تصویر كهكشان كار رصدخانه لوند است و مشخصات تمام تپ‌اخترهای ثبت شده در آن از روی داده‌های رصدخانهNOT به دست آمده استNOT) رصدخانه مشترك كشورهای اسكاندیناوی است كه در جزایر قناری نصب شده است).
ما روی تصویر كهكشان محل دقیق این تپ‌اخترها را مشخص كردیم و در آنجا چراغی كوچك كار گذاشتیم كه با هر دورهِ تناوبِ واقعیِ تپ‌اختر روشن و خاموش می‌شود.
برای آینده برنامه‌های بسیاری داریم از جمله ارتقا و تغییر نرم‌افزار كنترل تلسكوپ خودكار و همچنین تغییراتی در ساختمان و دیگر ابزارهاست ولی در حال حاضر مشكل اصلی ما پول است.

منبع : برگرفته از نجوم نیوز پایگاه خبر ماهنامه ی نجوم



نوشته شده توسط سهراب در یکشنبه 3 شهریور 1387 و ساعت 10:08 ق.ظ [+] | نظرات ()
گفت و گو با دكتر رضا منصوری درباره تاریخچه رصدخانه ملی ایران و وضعیت كنونی این طرح. اینكه این طرح
آقای دكتر منصوری، در آستانه آغاز بخش عمرانی طرح رصدخانه ملی، مكان یابی آن به كجا رسیده است؟
در شماره‌های گذشتهِ نجوم، زمان و چگونگی انتخاب چهار منطقه از میان بیش از ۳۰ منطقه آمده است. پس از اندازه‌گیری دقیق، دو منطقه به علت ویژگی‌های نامطلوب رصدی، حذف شدند و دو منطقه باقی ماندند. یكی قله كلاه برفی در جنوب كاشان و دیگری هم قله دینوا در جنوب قم در مرز استان مركزی، اصفهان و قم. البته ازفرمانداری كاشان شنیدم كه با GPS تعیین كرده‌اند كه در استان اصفهان قرار دارد، ولی در كار ما زیاد مهم نیست، چون هر دو استان قم و اصفهان برای این طرح ملی صمیمانه مشاركت می‌كنند.در اواخر مرداد ۱۳۸۶ به دعوت شورای راهبری رصدخانه، دكتر نصیری، سرپرست كمیته مكان‌یابی از دانشگاه زنجان كه تا اینجا كار پر زحمتی را انجام داده‌اند، و دكتر آرنه آردِبرگ از دانشگاه لوند سوئد، كه یكی از طراحان تلسكوپ‌های غولپیكر جهان است، به همراه كارشناسانی دیگر به جلسه بحث و تبادل نظر درباره مكان رصدخانه ملی دعوت شدند. این نشست دو روزه پس از بازدید گروه از هر دو مكان انجام شد. گروه بار دیگر داده‌های موجود را تحلیل می‌كند. مسئله آلودگی نوری، مسئله موقعیت دو قله نسبت به شهرها، چگونگی خطوط ارتفاعات و شیب قله و هر موضوع قابل توجه دیگر در این بازنگری‌ها بررسی می شود. در حال حاضر به این نتیجه رسیده‌ایم كه اندازه‌گیری‌های بیشتری نیاز است و برای اطمینان از انتخاب بهترین مكان به مدت حدود یك سال دیگر داده‌گیری و مكان‌یابی ادامه یابد كه شاید منجر به انتخاب مكانی جدید یا انتخاب مطمئن یكی از دو قله فعلی شود.
با توجه به نزدیكی دو قله انتخاب شده به شهرهای كاشان و قم و روستاهای اطراف ، نور آنها مواقعی مزاحم رصد است، كه درصد تاثیر كاشان بیشتر از قم است و در آینده، قم هم ممكن است نور مزاحمی داشته باشد، همچنین نور برخی از روستاهای اطراف. بسیار مهم است كه استانداران و فرمانداران این مناطق تصمیم بگیرند كه نوردهی را متناسب با نیازهای نجومی استاندارد و محدود كنند.
بودجه رصدخانه ملی چه مقدار است؟
بودجه تصویب شده در سال ۱۳۸۲ پانزده میلیارد تومان است. اما این پروژه ملی هنوز به زمان صفرش نرسیده است، یعنی زمانی كه بودجه به دست نهادی كه متولی این رصدخانه است برسد. تا امروز هنوز بودجه ای نرسیده، اما كار در بخش های مختلف پیشرفته است. مقداری از وزارت علوم هزینه شده است. حدود ۲۰۰ میلیون و در مرحلهِ دیگری حدود ۸۰ میلیون تومان كه در طول ۷-۶ سال از مقدمات كار و سپس مكان‌یابی تا پایان سال پیش تمام شد. در حالی كه الان باید كار ادامه داشته باشد و داده‌گیری شود اما هیچ بودجه‌ای نداریم. تجهیزات هست، مكان هست، ولی تیمی كه باید در ارتفاعات برود باید تأمین شود. البته هماهنگ كردیم، كه از امكانات پژوهشگاه دانش‌های بنیادی استفاده كنند و از همین تابستان تیم‌ها دوباره اندازه‌گیری را ادامه می‌دهند. بنابراین آن هزینه حداقلی كه در حال حاضر پرداخت می‌شود از امكانات پژوهشگاه است.
از آنجا كه طراحی تلسكوپ آغاز شده است، طراحی آن برای چه پروژه های علمی تنظیم می شود؟
ما تعیین اهداف علمی را شروع كرده ایم، برنامه زمان بندی ما طوری است كه تا حدود ۵ تا ۶ ماه بعد، اهداف علمی را كاملاً تعیین كرده باشیم. البته طراحی تلسكوپ می‌تواند شروع شود چون بخش‌هایی از آن ساختاری خیلی كلی دارد، ولی بعد از این كه اهداف علمی كاملاً قطعی شد، به گروه طراح منعكس می‌شود و گروه وارد جزییات می‌شوند و تصمیم می‌گیرند كه تلسكوپ چگونه باید ریز طراحی شود. ما از چهار هدف علمی تقریباً مطمئن هستیم، یكی یافتن سیارات فراخورشیدی از طریق همگرایی گرانشی، كه پروژه بسیار مهمی است. اگر ما سیاره فراخورشیدی‌ای كشف كنیم، برای بررسی بیشتر كار به تلسكوپ بزرگتر منتقل می شود یا بالعكس آن روی می دهد. این یك بده بستان علمی است كه در جامعه جهانی علم سبب پیشرفت‌های بسیار شده است. نمونهِ دیگری كه با همگرایی گرانشی ارتباط دارد، ولی در ابعاد كیهانی بررسی شده است، به برش كیهانی معروف است. این روش كه شاید دَه سال هم از عمرش نمی‌گذرد، این روزها در كیهانشناسی و درك انرژی تاریك و ساختار عالم بسیار مهم شده است. این پروژه با تلسكوپ ۲ تا ۳ متری عملی است. حدود هفده یا هجده تلسكوپ زمینی و فضایی روی این پروژه كار می‌كنند كه در این جمع سه تلسكوپ ۲ متری نیز وجود دارد. در این مورد در كارگاهی علمی كه چندی پیش داشتیم با متخصصان صحبت كردیم، به ویژه با كسی كه در زمینه همگرایی گرانشی تخصص داشت، و دربارهِ ممكن بودن انجام این پروژه با تلسكوپ ۲ متری مطمئن شدیم. البته شرط عملی كردن این پروژه مطلوب بودن میزان دید نجومی(seeing) در رصدگاه است. نگرانی ما از این است، كه شهرهای اطراف توسعه پیدا كنند، و نتوانیم از تلسكوپ به طور مطلوب استفاده كنیم.
در ایران آیا نمونهِ دیگری از این سبك داریم؟
خیر، اما در وزارت علوم چهار سال دربارهِ آن بحث می‌شد؛ درست از روزی كه به وزارت علوم رفتم تا روز آخر طول كشید تا سرانجام دستور جدید صادر شد و اساسنامهِ این مركز تغییر كرد. پیش از آن نام مركز تحقیقات فیزیك نظری و ریاضیات برای پوشش دادن به تمام بخش‌های علوم بنیادی از جمله بخش‌های مشاهده‌ای و تجربی به پژوهشگاه دانش‌های بنیادی تغییر كرد.
آیا پژوهشگران خارجی نیز در شورای راهبری رصدخانه حضور دارند؟
خیر، اعضای این شورا همه ایرانی‌اند ولی ما شورای علمی بین‌المللی داریم كه به زودی راه می‌افتد و نقش آن بسیار مهم است. گرچه این تلسكوپ ملی ماست اما تلسكوپی است كه همه دنیا می‌توانند بیایند و از آن استفاده كنند. یك تلسكوپ ممتاز باید این طور باشد. بنابراین ارتباط بین‌المللی‌مان را بایستی حفظ كنیم و به دانشمندان جهان اطلاع دهیم كه چنین تلسكوپی در حال طراحی است و اگر نظری دارند، منعكس كنند تا خواسته‌های علمی آنهارا نیز بتواند تأمین كند. همین حالا كه ما هنوز شروع به این كار نكردیم، چند نفر كه در زمینه برش كیهانی كار می‌كنند، در مورد نوع آشكارسازها سؤال كردند كه آیا می‌توان چنین كاری را با این تلسكوپ انجام داد، و ما از آنها خواستیم كه یك سالی صبر كنند تا طراحی اولیه مشخص شود. این نشان می‌دهد كه در این بخش محققان تشنه ابزارهای رصدی مناسب‌اند. بنابراین ارتباط بین‌المللی بسیار لازم است. درجهان امروز هیچ تلسكوپی در دنیا ساخته نمی‌شود، مگر این كه شورای مشاوران بین‌المللی داشته باشد و فرقی نمی‌كند كه اعضای آن از كدام كشورها باشند.
آیا اعضای این شورای بین‌المللی مشخص‌اند؟
بله. افرادی كه فعلاً قطعی هستند یكی آقای آرنه آردبرگ، رئیس دانشكده نجوم دانشگاه لوند سوئد است كه خود ایشان هم با توجه به این كه یكی از سرشناس‌ترین طراحان تلسكوپ‌های نوین در جهان‌اند در طراحی به ما كمك می‌كنند. دیگری آقای پیغمبریان، استاد اپتیك دانشگاه آریزونا، است. این دانشگاه جایی پُرسابقه و قوی در طراحی اپتیكی و ساخت تلسكوپ‌های متفاوت است. فهرست هفت نفره دیگر هم آماده كرده ایم كه با این افراد مذاكره خواهد شد. در نهایت سه تا پنج نفر دیگر اضافه می‌شوند كه من امیدوارم حداكثر تا آخر تابستان قطعی شود.
چه مراكز بین‌المللی ممكن است به طرح رصدخانه ملی كمك كنند یا با آن همكاری كنند؟
قطعاً دانشگاه لوند و گروه تلسكوپ سازشان با ما همكاری می‌كنند. در بخش ابزار با دانشگاه نیس فرانسه صحبت شده، كه بخش ابزارساز قوی‌ای در رصدخانه نیس - وابسته به این دانشگاه- دارند. آنها بسیار علاقه‌مند به همكاری‌اند. دانشگاه آریزونا و بخش رصدخانه‌شان در اپتیك به ما كمك می‌كنند، ولی ما باید در مرحله طراحی و ساخت، دانشجویان جوانی بگیریم كه به ما كمك كنند و وارد قضایا شوند. یعنی حتی اگر قطعه ای را به شركتی سفارش دهیم، دانشجو مراحل ساخت را ببیند، نظارت كند و یاد بگیرد. اپتیك هم كه بسیار حساس خواهد بود و ما قطعاً می‌توانیم چندین دانشجو را در این زمینه به آریزونا یا جاهای دیگر برای دوره دیدن بفرستیم. اما هر نوع همكاری بین‌المللی از این نوع كه بخواهیم داشته باشیم یك گروه موازی در ایران هم می‌گذاریم. مثلاً ما فعالیت گروهی را در زمینهِ اپتیك به سرپرستی دكتر توسلی و همراهی دانشجویان سابقشان شروع كردیم. آنها در زمینه اپتیكِ سازگار و قسمت‌های مرتبط با آن به ما كمك می‌كنند و بعد به گروه‌های خارجی وصل می‌شوند و دانشجوهای منتخب را برای آموزش در این زمینه به خارج می‌فرستند.
تجربه مكانیابی كه در ایران به دست آمد، در منطقه منحصر به فرد است. آیا می‌توانیم، برای آموزش یا انجام دادن مكان‌یابی در كشورهای منطقه اقدام كنیم؟
بله ما این كار را خواهیم كرد. همان‌طور كه دو سال پیش، نمایندگانِ یكی از كشورهای عربی همجوار با دكتر نصیری در این‌باره صحبت كردند. آنها قصد خرید تلسكوپی را از اروپا داشتند و گروه اروپایی پیشنهاد كرده بودند كه می‌توانید از گروه مكان‌یابی ایران كمك بگیرید و مذاكره هم شروع شد اما به نتیجه نرسید. ولی تیم ما آماده است. یعنی هر كشوری، چه همجوار و چه غیر همجوار، كه مایل باشد ما می‌توانیم برایشان مكان‌یابی كنیم. این تجربهِ بسیار با ارزشی است كه نباید از دست دهیم و باید آن را تكمیل كنیم. من امیدوارم كه خود دكتر نصیری كار را ادامه بدهند تا این بخش تحقیقاتی زنده و پویا بماند.
كلنگ ساخت رصدخانه ملی چه تاریخی زده‌ می‌شود؟
هنوز قطعی نشده است، ولی احتمالاً در نیمه اول آبان ۱۳۸۶ زده می‌شود. هر زمانی كه این اتفاق بیفتد اولین نور تلسكوپ در بهترین شرایط بین المللی بعد از ۵ تا ۶ سال گرفته می‌شود ولی اگر امكانات اداری و بودجه‌ای پیش بیاید ممكن است مثل پروژه های دیگر زمان سه برابر شود كه امیدواریم این وضعیت پیش نیاید.
در این مدت تلسكوپ‌های كوچك‌تری در آن مكان قرار می‌گیرد كه مردم با مكان و طرح رصدخانه ملی آشنا شوند؟
بله بسیار احتمال دارد ولی این به كمك‌های مالی سازمان‌هایی كه در داخل كشور علاقه‌مند هستند بستگی دارد. بنابراین اگر اعتبار باشد بهترین جای ممكن برای استقرار تلسكوپ‌های اولیه و آغاز هر چه زودتر تجربه نجوم مشاهده‌ای و گسترش فرهنگ آشنایی با رصدخانه ملی است. حتی صحبت‌هایی شده است كه در فاصله ایمن از مكان تحقیقات رصدگاهی با امكانات مناسب برای منجمان آماتور و علاقه‌مندان عمومی ساخته شود كه از زیبایی آسمان پُرستاره كوهستان رصدخانه ملی بهره ببرند.
پس طرح رصدخانه ملی در بخش فعالیت‌های ترویجی هم می‌تواند فعال باشد؟
بله حتماً، یعنی همین قدر كه این مكان زنده باشد، رفت و آمد بشود، در فرهنگ مردم برای شناخت اهمیت اخترشناسی و جلوگیری از آلودگی نوری تأثیر مثبت می‌گذارد. ولی خطر آن هم هست كه وقتی این تلسكوپ ساخته شود، خیلی زود، منطقه تبدیل به مكان توریستی با آلودگی نوری شدید شود. این مسئله‌ای فرهنگی است و وظیفه منجمان آماتور است كه با رفت و آمد به كوهستان رصدخانه و فرهنگ‌سازی در جامعه، به ویژه در منطقه ساخت رصدخانه، قدم مثبتی در این راستا بردارند.
منبع : برگرفته از نجوم نیوز پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم


نوشته شده توسط امین در جمعه 1 شهریور 1387 و ساعت 08:08 ق.ظ [+] | نظرات ()
پروفسور بهرام مبشر، استاد نجوم رصدی دانشگاه کالیفرنیا است. با پروفسور مبشر درباره نوع فعالیتهای ایشان در پژوهشکده های برتر دنیا، وضعیت و آینده نجوم در ایران و آینده تلسکوپهای فضایی گفتگو کردیم.

 

پروفسور بهرام مبشر، استاد نجوم رصدی دانشگاه کالیفرنیا و نماینده اسبق سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی هابل است. در یکی از روزهای پایانی سال 86 و در آخرین روز سفر ایشان به ایران به منزل پدری پروفسور رفتم و با دکتر بهرام مبشر درباره نوع فعالیتهای ایشان در پژوهشکده های برتر دنیا، وضعیت و آینده نجوم در ایران و آینده تلسکوپهای فضایی گفتگو کردم. پروفسور بهرام مبشر نسبت به آینده نجوم در ایران خوشبین بود و اجرای طرح رصدخانه ملی و شکلگیری رشته نجوم رصدی در ایران را در صورت انجام، عامل موثر در تشویق و ترغیب دانشجویان ایرانی برای ادامه تحصیل در رشته نجوم دانست.

 

شما در سابق نماینده سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی ناسا بودید و در حال حاضر استاد گروه نجوم رصدی دانشگاه کالیفرنیا هستید، تمایز میان این دو حرفه خود را از لحاظ علمی و پژوهشی چگونه می بینید؟

 

کاری که در سازمان تلسکوپ فضایی هابل بود، مقداری از کار به اندازه 50 درصد وقت من، صرف کارهای مربوط به تلسکوپ هابل می شد، دستگاه های که روی آن قرار دارند و مشاهداتی که هابل انجام می دهد و افرادی که می خواهند از هابل استفاده بکنند، آن ها را نصیحت کنیم که چه کاری باید انجام دهند و به طور کلی من و افرادی مثل من که عضو هیئت علمی آنجا بودیم، نصف وقت خودمان را صرف این می کردیم که تلسکوپ هابل در فضا بماند و کارهایی که باید بکنیم را انجام بدهد. 50 درصد دیگر وقتم صرف تحقیق می شد و در این رشته و رشته های مختلف و پروژه های مختلف کیهان شناسی، مشغول به تحقیق بودم و پروژه های زیادی را در آن موقع با همکاری دوستان شروع کردیم و بعضی را به انجام رساندیم و بعضی ها در حال حاضر ادامه دارد و بعضی از بزرگترین پروژه های علم مشاهداتی کیهانشناسی در آن زمان یعنی در زمانی که من در موسسه تلسکوپ فضایی هابل بودم، شروع شد.

 

پس در موسسه تلسکوپ فضایی هابل هم به نوعی کار دانشگاهی می کردید؟

 

کار دانشگاهی به صورت تحقیق؛ اگر منظورتان بخش تحقیق است، بله. ولی در وقتی که به دانشگاه رفتم، یک علتی که رفتم به خاطر این بود که می خواستم یک مقداری تدریس بکنم و یک مقدار کمک بکنم به تربیت دانشجویان و یک مقداری از کارم الان تربیت دانشجویان است، دانشجویانی که دوره ی دکترای خودشان را می گذرانند و دانشجویانی که می خواهند در این رشته تحصیل و تحقیق کنند. یک مقدار دیگر وقتم را صرف تحقیق های شخصی می کنم، که پروژه هایی که در حال انجام است، من انجام می دهم و همکاری هایی که داشتم و مقدار دیگری از وقتم صرف تدریس به دانشجویان در دوره لیسانس و فوق لیسانس و دکتری می شود.
 

 

دکتر بهرام مبشر در گفتگوی اختصاصی با نجوم نیوز

 

 

در صفحه شخصی شما در وبگاه دانشگاه کالیفرنیا، از علاقه شما به فعالیت هایی که در زمینه اخترفیزیک بررسی کهکشان ها با در نظرگیری پارامترهای ستاره ای بود مطلع شدیم، در حال حاضر سمت و سوی تحقیقات شما در چه زمینه ای از اخترفیزیک است؟

 

الان کارهای اصلی که می کنم، فرماسیون(تشکیل) کهکشانها و تحول تدریجی آنها است؛ اینکه اولین ستاره ها و کهکشانها چطور بودند و آیا قادر هستیم آنها را ببینیم یا نه؟ کهکشانهای مختلف چطور نوع و حالتی را پیدا می کنند که الان دارند، ستاره ها چگونه داخل کهکشان فرم (شکل) پیدا می کنند و انرژی تاریک و ماده تاریک است که راجع به آن ها تحقیق می کنم.

 

با وجود این، وقت تدریستان در دانشگاه کالیفرنیا مزاحم کار تحقیقاتی شما نمی شود؟

 

چرا می شود ولی آن چیزی است که شما باید به جامعه برگردانید، از طریق تدریس، شما یک دینی که دارید را به جامعه برمی گردانید و این کاری هست که انجام می دهم و بعد ار آن خیلی وقتها است که شما در مورد تحقیق، شما تحقیقتان پیشرفت نمی کند و به جایی نمی رسد، در آن حالت و در آن موقع شما تدریس را دارید که انجام بدهید و بدانید که دارید یک کاری مفیدی انجام می دهید.

 

در سالهای اخیر تقریباً هر سال یک سفر به ایران داشتید، وضعیت نجوم را در ایران و پیشرفت آن را در این سال ها چگونه می بینید؟

 

وضعیت نجوم خیلی امیدوارکننده است، به نظر من علاقه و پتانسیل در ایران خیلی زیاد وجود دارد و دانشجوها استعداد زیادی دارند و پرکار هستند. من در مورد آینده خیلی خوشبین هستم، مسئله این هست که اینها باید در راه درست هدایت بشوند و احتیاج به یک هدایت کننده دارند، که اینها بتوانند پروژه هایی که خوب هستند و کارهایی را که در سطح بین المللی قابل قبول هستند، انجام دهند. مشکل بر سر استاد است. استاد در رشته کیهانشناسی مشاهداتی زیاد نداریم در ایران، ولی آن هم در حال صحبت هستیم، بطوریکه بتوانیم به گونه ای این دانشجویان را تربیت بکنیم تا آنها هم پس از چندین سال بتوانند، خود افرادی دیگر را تربیت بکنند و این در ایران شروع بشود. نکته ی دیگری که امیدوار کننده است، مسئله رصدخانه ملی است که در حال انجام هست و کارهای خیلی زیاد آن انجام شده است. این مطلب وقتی که شروع شود، یک هدفی می دهد به خیلی از دانشجویان که به دنبال این رشته بروند.

 

تلسکوپی که برای رصدخانه ملی در نظر گرفته شده است از لحاظ قطر نسبت به تلسکوپ های روز جهان در رده پایینتری قرار خواهد گرفت، آیا تاثیر وجود ابزاری با این شرایط در میان ابزارهای حرفه ای برای پیشبرد و انجام فعالیت های تحقیقاتی دانشجویان رشته اخترفیزیک و کیهانشناسی، نگاهی خوشبینانه است یا واقعبینانه؟

 

با این ابزار بالطبع این قابل اجرا هست و می توانند، مسایل و کارهای علمی خودشان را پیش ببرند، درست هست که قطر آینه تلسکوپ رصدخانه ملی خیلی کمتر از تلسکوپهایی است که در حال حاضر در دنیا وجود دارد و از طرف دیگر بعد از شش تا هفت سال آینده که این قابل بهره برداری می شود. آن تلسکوپ ها هم به همین میزان پیشرفت می کنند، خیلی از این کارها را انجام می دهند و تلسکوپ های بزرگتر ساخته می شود. اما این نباید باعث شود تا ما راجع به این مسئله فکر نکنیم، این یک اثری روی علم نجوم در ایران می گذارد که واقعاً اثرش را بعد از چندین سال ما خواهیم دید. به این صورت که اولاً پروژه هایی را می شود تعریف کرد، می شود ابزارهایی روی تلسکوپ گذاشت و طوری تلسکوپ را تنظیم کرد که بتواند خیلی از مسایلی که هنوز انجام نشده است را انجام بدهد، این نکته ای است که من جلسه داشتم با همکارانم در ایران و راجع به این مطلب صحبت کردیم که در چه موردی تلسکوپ باید قوی شود و بتواند کارهایی را انجام بدهد که تلسکوپهای دیگر انجام ندادند. از این گذشته از نظر فرهنگی یک جهشی برای ایران، برای جوانها و علاقه مندان به این علم خواهد بود.

 

آیا داده های رصدخانه ملی ایران پس از احداث، همچون داده های تلسکوپ های بزرگ و روز دنیا مثل کک، جمینی و هابل در اینترنت برای استفاده همگان قرار می گیرد؟

 

تقریباً تمام تلسکوپهایی که وجود دارد، داده ها بعد از مدت حدوداً یک سال در خدمت عموم قرار می گیرد، این (رصدخانه ملی ایران) هم مستثنی نیست و بستگی به پروژه هایی دارد که روی تلسکوپ صورت می گیرد و این داده ها باید یک مقدار روی آن کار شود تا قبل از اینکه در اختیار عموم قرار داده شود، مطمئن شد که این داده ها درست هستند و آنچه که فکر می کنیم هستند.

 

ارتباط شما با دانشگاه های ایران برای گذاشتن رشته نجوم رصدی به چه صورت بوده است و با توجه به لغو رشته نجوم رصدی که فقط چند سال دانشجو پذیرفت، آیا تا دو سال دیگر این رشته را در ایران خواهیم داشت؟

 

من خوشبینم که در طول یکی دو سال آینده این رشته در ایران به طور جدی شروع و دنبال می شود. ما در حال صحبت هستیم تا اینکه ببینیم چطور می شود این مسئله را انجام داد. چطور می شود استادهایی گرفت که تدریس بکنند و دانشجویانی گرفت که این کار را انجام بدهند و همچنین راه دانشجویان را باز بگذاریم، طوری که بتوانند به خارج بیایند و چند ماه در خارج بمانند و کار (تحقیق) کنند، بدین ترتیب ما امیدواریم که نسل اول این فارغ التحصیلها در طول چند سال آینده بیرون خواهند آمد.

 

در ایران دانشجویانی که می خواهند در رشته نجوم تحصیل کنند باید ابتدا کارشناسی فیزیک را بخوانند و پس از آن در یکی از رشته های اخترفیزیک و یا کیهان شناسی ادامه تحصیل بدهند؛ آیا مسیر تحصیل آکادمیک نجوم در ایالات متحده و کشورهای توسعه یافته با وضع موجود در ایران تفاوت دارد؟

 

بله، تقریباً به همین شکل است، بعضی از دانشگاهها هستند که در دوره ابتدایی، در دوره لیسانس، واحدهای نجوم دارند و اگر به آن دانشگاهها بروید نجوم را خیلی جدی می توانید دنبال کنید و مدرکی که می گیرید، مدرک نجوم و یا مدرکی است که مربوط به یکی از این دوتا (فیزیک و نجوم) است، ولی در شرایط معمول شما دوره لیسانس را می گذرانید، حتماً نباید فیزیک باشد و می تواند فیزیک، ریاضی یا مهندسی باشد، هرکدام از این رشته ها قابل قبول است و بعد از پایان آن به رشته نجوم می روید.

 

پس نجوم در کشورهای توسعه یافته رشته ای فرارشته ای است؟

 

در اکثر دانشگاهها این طور است، اگر شما بخواهید به طور جدی و حرفه ای ادامه بدهید.

 

برگردیم به دانشگاه کالیفرنیا، یک هفته کاری شما در دانشگاه کالیفرنیا به چه صورت می گذرد؟

 

همانطور که من عرض کردم، کارهایی که من انجام می دهم، یکی تحقیقات شخصی است، یکی تدریس است و یکی شرکت در کمیته های مختلف. تحقیق به روز هفته بستگی دارد، اگر شما تدریس داشته باشید بالطبع قبل از آن باید خودتان را آماده بکنید برای تدریس و مطالبی که می خواهید در کلاس ارائه بدهید و بعد تحقیق است که معمولاً وقتی که تدریس انجام می شود، شما مقداری وقت اضافه دارید که آن را صرف تحقیقهای خودتان می کنید و این همراه با صحبت و مذاکره با همکارانتان در جاهای مختلف دنیا است، که این کار را انجام بدهید و تحقیق هم بعضی وقت ها باید مشاهده بکنید که باید به سفر برید، برای سفر مشاهداتی بیشتر به هاوایی می رویم و آن داده ها را می آورید و آنالیز می کنید و مقاله خودتان را راجع به آن می نویسید. جز سوم کارهای من، شرکت در کمیته های مختلف است، کمیته های مختلفی وجود دارند تا در مورد اینکه وقت تلسکوپ به چه شخصی داده شود و در رابطه با مسایل مختلف همچون پذیرش دانشجو و لیست دروسی که باید تدریس شود، صحبت می شود و کمیته های ملی هم هست که درباره آینده اخترفیزیک و تمام اینها است که شما گهگاه در آن شرکت می کنید.

 

می توان گفت این کمیته ها به نوعی شورای راهبردی و سیاستگذاری است؟

 

بله

 

فعالیت شما در کمیته ها و شوراهای راهبردی رصدخانه فقط مربوط به سیاستگذاریهای آتی برای رصدخانه های زمینی است یا که به سیاستگذاری فعالیت تلسکوپهای فضایی همچون جیمز وب و هابل هم مربوط می شود و روی آنها تاثیرگذار است؟

 

بله، اینها مکمل هم هستند و نمی شود آنها را از هم جدا کرد، رصدهایی که از روی زمین صورت می گیرد یا از فضا صورت می گیرد. اینها همه مکمل همدیگر هستند. کمیته هایی که در مورد تلسکوپهایی که روی زمین است جدا است از کمیته های تلسکوپهایی که در فضا است، که معمولاً قسمت فضایی توسط ناسا صورت می گیرد و یا سازمان فضایی اروپا و یا از این قبیل سازمان ها؛ تلسکوپهای زمینی سازمانهایی دارد که این کار در مورد برنامه ریزی درازمدت در مورد این تلسکوپها صورت می گیرد.

 

شما نماینده سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی هابل ناسا بودید، آنطور که در خبرها آمده بود تا اواخر تابستان سال 1387، تلسکوپ فضایی هابل به تجهیزات جدیدی مجهز می شود که نسبت به 18 سال پیش خودش 90 برابر قویتر خواهد شد، این پیشرفت هابل را چگونه می بینید؟

 

بله، کاملاً درست است. اگر این سرویس که برنامه آن است که در ماه مرداد امسال، تابستان، با موفقیت صورت بگیرد، تلسکوپ هابل قویتر از هر موقع دیگر به کار خودش ادامه می دهد، یعنی 5 دستگاه خواهد داشت که همه کار می کنند و این برای چندین سال می تواند پروژه های مختلف و علوم مختلف را مورد بررسی قرار می دهد و مشاهده کند. اگر این سرویس، سفر شاتل به هابل و سرویسی که انجام می دهد، موفقیت آمیز باشد، در آن صورت برای چندین سال، ما تا زمانی که جیمز وب به فضا پرتاب شود این تلسکوپ را خواهیم داشت و قویتر از همیشه خواهد بود.

 

جیمز وب تلسکوپ 6.5 متری فضایی خواهد بود که با رصدهای خودش به انسان فرصت دیدن اعماق کیهان را می دهد، آیا فکر می کنید جیمز وب می تواند به آن مرز تاریکی کیهان هم برسد یعنی جایی که بگوییم دیگر فراسوی آن به دنبال چیزی نمی گردیم؟

 

هدف همین است، اینطور که جیمز وب دیزاین(طراحی) شده، هدف این هست که جیمز وب تا اعماق کیهان را ببیند و تا زمان بیگ بنگ ادامه پیدا بکند و اولین کهکشانها و ستاره ها را ببیند و به همین منظور در ناحیه مادون قرمز اپتیمایز (بهینه) شده است که بتواند تمام این مسایل را مشخص بکند.

 

پس از لحاظ رصدی در ناحیه مرئی اپتیمایز نیست؟

 

اپتیمایز نیست، ولی می تواند مشاهده بکند و بیشتر قدرتش در قسمت مادون قرمز است، چرا که اگر شما به کهکشانهای بسیار دوردست نگاه کنید، باید در ناحیه مادون قرمز آن ها را رصد کرد.

 

به خاطر انتقال به سرخ زیاد (تغییر طول موج رصدی اجرام به موجهای بلندتر همچون قرمز، وقتی که اجرام سماوی در حال دور شدن از ما هستند) اجرام اعماق آسمان؟

 

بله، به خاطر انتقال به سرخ بالای آنها.

 

فکر می کنید چه زمانی انسان می تواند به آن مرز تاریکی برسد؟

 

ما با تصویر فراژرف هابل تا نزدیکی آن شدیم، تصویر فراژرف هابل خیلی ما را نزدیک کرده است به آن و کاندیدهایی پیدا کردیم، که ممکن است کاندیداها برای اولین کهکشان ها باشند، ولی با جیمز وب می توانیم بدون شک این کار را بکنیم. طیف اجرام را می توانیم دقیقاً اندازه بگیریم و مشخص کنیم که در آن فاصله از ما هستند و در حقیقت آن دوره تاریک را در جهان ببینیم.

 

از لحاظ عملیاتی هابل با تصاویر فراژرفی که خواهد گرفت، نمی تواند پیش دستی کند به تلسکوپ فضایی جیمز وب و به آن مرز تاریکی برسد؟

 

نه، هابل خیلی به زحمت می تواند تا آن حد دور را نگاه بکند و هابل یک تلسکوپ 2 متری است در صورتی که جیمز وب 6.5 متر است و خیلی قوی تر هست از هابل؛ مداری هم که در آن قراردارد (جیمز وب) مدار لاگرانژین 2 (L2) است که تقریباً 1.5 میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد و در آنجا حرارت زمین و مشکلاتی که زمین دارد و مانع از مشاهدات دقیق می شود، دیگر روی جیمز وب اثر نمی گذارد. بدین ترتیب حساسیت خیلی بیشتری دارد نسبت به هابل و دستگاه هایی که دارد، همانطور که عرض کردم، ناحیه مادون قرمز است، بدین ترتیب می تواند تا لحظه بیگ بنگ، ابتدای جهان، نگاه کند.

 

شما در رابطه با فعالیتهای نجوم در ایران، گفتید که امیدوارید طرح رصدخانه ملی، باعث شود فعالیتهای زیادی در زمینه نجوم حرفه ای در ایران راه بیافتد و در آینده هم رشته نجوم رصدی در ایران شکل بگیرد؛ مرحله پس از رسیدن به این اهداف در سالهای آتی را چه می بینید، مرحله پس از آن آیا ساخت رصدخانه های بزرگتر است یا ارسال تلسکوپی به فضا است یا فعالیت هایی از این قبیل؟

 

فکر می کنم الان اگر بخواهیم یک پله بالاتر از آن برویم، طریق منطقی این هست که با کشورهای دیگر صحبت بکنیم و پروژه های مشترک داشته باشیم و در مورد تلسکوپ مثلاً بر روی زمین تلسکوپ های بزرگ بسازیم، که بتوانیم این کار را انجام بدهیم، یک کشور به تنهایی کار مشکلی است که بتواند چنین کارهایی بکند و تلسکوپهای 8 متری و 10 متری بسازد.

 منبع : برگرفته از نجوم نیوز  پایگاه خبری ماهنامه ی نجوم



نوشته شده توسط امین در جمعه 1 شهریور 1387 و ساعت 07:08 ق.ظ [+] | نظرات ()
و کهکشان از هیچ زاده شد ...
ستاره هایش تجلی فروزانی شدند و سیاراتش به رقص آمدند ، قمر های چرخان سماع کردند و ابر هایش تیرگی را ثمین داشتند ...
و کهکشان از هیچ زاده شد ... کهکشانی جدید !

وبلاگ کهکشان جدید شروع به کار کرد . خوبه آدم جایی داشته باشه که علایقش رو نشون بده و آموخته هاش رو به دیگران یاد بده ! توی این وبلاگ هر چیز در رابطه با نجوم از عکس و خبر و رویداد های نجومی گرفته تا مقالات و ... گذاشته میشه ! شما هم میتونید مقالات و نوشته های خودتان را به ایمیل وبلاگ بفرستید تا به اسم خودتون گذاشته بشه و درخواست ها و پیشنهاداتتون رو در بخش نظرات بنویسید !

این وبلاگ با آدرس های زیر قابل دسترسیه :
http://NewGalaxy.myblog.ir

http://Apollo.myblog.ir

http://NewGalaxy.weblog.sh

http://NewGalaxy.mihanblog.com

http://Apollo.mihanblog.com



نوشته شده توسط سهراب در جمعه 1 شهریور 1387 و ساعت 03:08 ق.ظ [+] | نظرات ()
"هر کجا هستم باشم ، آسمان ماله من است " (سهراب سپهری)پدیده شفق قطبی در قطب شمال
بازدیدهای امروز:
بازدیدهای دیروز:
كل بازدیدها:
كل مطالب:
كل نظرات:
ایجاد صفحه: - ثانیه